Bài này hoàn tất phần chuẩn bị môi trường: chạy hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL, cài công cụ xem và sửa dữ liệu DBeaver, rồi đưa code lên GitHub để lưu trữ an toàn. Trên macOS, MySQL được chạy trong Docker bằng một Dockerfile tự viết; trên Windows, MySQL được cài trực tiếp. Cuối bài, bạn sẽ có cơ sở dữ liệu quản lý trường học đầu tiên với bảng học sinh mang tên tiếng Việt, sắp xếp đúng thứ tự chữ cái.

Vì sao cần MySQL, chọn phiên bản nào

Chương trình Python lưu dữ liệu trong biến chỉ tồn tại khi chương trình đang chạy. Ứng dụng quản lý trường học cần lưu hàng nghìn học sinh, hàng chục nghìn đầu điểm lâu dài, cho nhiều giáo viên cùng truy cập. Đó là việc của hệ quản trị cơ sở dữ liệu (CSDL) như MySQL: lưu dữ liệu thành các bảng, truy vấn nhanh bằng ngôn ngữ SQL, đảm bảo dữ liệu không mất khi máy tắt.

Hiện MySQL có hai dòng hỗ trợ dài hạn (LTS):

Phiên bản Tình trạng Dùng cho loạt bài
8.4 LTS Ổn định từ 2024, vẫn nhận bản vá bảo mật; image Docker chạy được trên cả Mac chip Intel và chip Apple Nên dùng
9.7 LTS Mới ra năm 2026 Dùng được, nhưng một số hướng dẫn và công cụ chưa cập nhật
8.0 Đã hết hỗ trợ Không

Loạt bài dùng MySQL 8.4 LTS. Mọi câu lệnh SQL trong bài cũng chạy được trên 9.7.

macOS: chạy MySQL bằng Docker

Docker chạy phần mềm trong các container — những "hộp" khép kín chứa sẵn mọi thứ phần mềm đó cần, tách biệt với hệ điều hành của máy. Chạy MySQL bằng Docker trên Mac có nhiều lợi ích:

  • Không cài gì vào hệ thống: xóa container là máy sạch như cũ.
  • Cùng một cấu hình chạy giống hệt nhau trên Mac chip Intel, Mac chip Apple, máy chủ Linux — sau này đưa ứng dụng lên máy chủ thật cũng dùng lại được.
  • Toàn bộ cấu hình nằm trong vài file văn bản, lưu được vào Git.

Trong bài này, MySQL trong container được mở ra máy Mac qua cổng 3308 thay vì cổng mặc định 3306, để không đụng với MySQL khác có thể đang chạy trên máy (MAMP, XAMPP hoặc bản cài trực tiếp).

Bước 1: Cài Docker Desktop

  1. Vào trang Docker Desktop, bấm Download for Mac và chọn đúng loại chip: Apple Silicon (M1, M2, M3…) hoặc Intel Chip. Xem loại chip bằng cách bấm biểu tượng quả táo ở góc trên bên trái màn hình → About This Mac.
  2. Mở file Docker.dmg, kéo biểu tượng Docker vào thư mục Applications.
  3. Mở Docker từ Applications, chấp nhận điều khoản, có thể bỏ qua bước đăng nhập. Chờ đến khi biểu tượng cá voi trên thanh menu ngừng nhấp nháy.
  4. Trong Settings → General của Docker Desktop, tích Start Docker Desktop when you sign in to your computer để MySQL tự sẵn sàng mỗi khi bật máy.

Kiểm tra trong terminal tích hợp của VS Code:

docker --version
docker compose version

Docker Desktop yêu cầu một trong ba phiên bản macOS mới nhất và tối thiểu 4 GB RAM. Phần mềm miễn phí cho cá nhân, giáo dục và doanh nghiệp nhỏ (dưới 250 nhân viên và dưới 10 triệu USD doanh thu năm).

Bước 2: Tạo thư mục cấu hình

Trong thư mục hoc-python tạo thư mục con mysql-docker với năm file. Thư mục này dùng chung cho cả loạt bài:

hoc-python/
└── mysql-docker/
    ├── Dockerfile      # công thức đóng gói image MySQL của riêng bạn
    ├── my.cnf          # cấu hình tiếng Việt, múi giờ
    ├── compose.yaml    # cách chạy container: cổng, mật khẩu, nơi lưu dữ liệu
    ├── .env            # mật khẩu thật (KHÔNG đưa lên GitHub)
    └── .env.example    # mẫu của .env, đưa lên GitHub được

Tạo các file bằng VS Code (khung Explorer → biểu tượng tờ giấy có dấu cộng) và dán nội dung như dưới đây.

File my.cnf — cấu hình máy chủ dùng bảng mã tiếng Việt và giờ Việt Nam:

[mysqld]
# Bảng mã lưu được mọi chữ Việt có dấu
character-set-server = utf8mb4
# Sắp xếp theo bảng chữ cái tiếng Việt: A, Ă, Â, B, C, D, Đ...
collation-server = utf8mb4_vi_0900_ai_ci
# Giờ Việt Nam (UTC+7)
default-time-zone = '+07:00'

[client]
default-character-set = utf8mb4

File Dockerfile — đóng gói image MySQL riêng từ image chính thức, kèm cấu hình trên:

# Image chính thức MySQL 8.4 LTS,
# Docker tự chọn bản cho chip Intel hoặc chip Apple
FROM mysql:8.4

# Terminal trong container dùng UTF-8 để gõ được tiếng Việt
ENV LANG=C.UTF-8

# Chép file cấu hình vào thư mục MySQL tự đọc khi khởi động.
# Quyền 644: MySQL bỏ qua file cấu hình nếu ai cũng sửa được.
COPY --chmod=644 my.cnf /etc/mysql/conf.d/hocpython.cnf

# Cổng của MySQL BÊN TRONG container
EXPOSE 3306

File compose.yaml — mô tả cách chạy container. Docker Compose đọc file này để dựng image từ Dockerfile và chạy container chỉ bằng một lệnh:

services:
  mysql:
    build: .                      # dựng image từ Dockerfile cùng thư mục
    image: hocpython-mysql:8.4    # tên đặt cho image vừa dựng
    container_name: mysql84       # tên container, dùng trong các lệnh docker
    restart: unless-stopped       # tự chạy lại khi Docker Desktop khởi động
    ports:
      - "127.0.0.1:3308:3306"     # cổng 3308 trên Mac -> cổng 3306 trong container
    environment:
      MYSQL_ROOT_PASSWORD: ${MYSQL_ROOT_PASSWORD}
      MYSQL_DATABASE: quanly_truonghoc
      MYSQL_USER: hocpython
      MYSQL_PASSWORD: ${MYSQL_PASSWORD}
    volumes:
      - mysql84-data:/var/lib/mysql   # dữ liệu nằm ngoài container, không mất khi xóa container

volumes:
  mysql84-data:

Hai điểm quan trọng trong file này:

  • "127.0.0.1:3308:3306" đọc là: cổng 3308 trên máy Mac nối vào cổng 3306 trong container. Phần 127.0.0.1 giới hạn chỉ chính máy Mac kết nối được, máy khác trong mạng wifi không truy cập được MySQL của bạn.
  • Ba biến MYSQL_DATABASE, MYSQL_USER, MYSQL_PASSWORD khiến MySQL tự tạo CSDL quanly_truonghoc và tài khoản hocpython có toàn quyền trên CSDL đó ngay lần chạy đầu tiên.

File .env — chứa mật khẩu thật, Compose tự đọc và thay vào chỗ ${...}. Đặt mật khẩu theo ý bạn, không dùng ký tự $ vì Compose hiểu $ là biến:

MYSQL_ROOT_PASSWORD=MatKhauRoot@2026
MYSQL_PASSWORD=HocPython@2026

File .env.example — bản mẫu không có mật khẩu thật, để người khác (hoặc chính bạn trên máy mới) biết cần khai báo gì:

MYSQL_ROOT_PASSWORD=dat-mat-khau-root-tai-day
MYSQL_PASSWORD=dat-mat-khau-hocpython-tai-day

Bước 3: Dựng image và chạy container

Trong terminal tích hợp của VS Code:

cd ~/hoc-python/mysql-docker
docker compose up -d --build

--build dựng image từ Dockerfile, -d chạy container ở chế độ nền. Lần đầu Docker tải image MySQL khoảng vài trăm MB, mất vài phút tùy mạng. Kiểm tra trạng thái:

docker compose ps

# KẾT QUẢ (rút gọn)
# NAME      IMAGE                 STATUS         PORTS
# mysql84   hocpython-mysql:8.4   Up 2 minutes   127.0.0.1:3308->3306/tcp

Lần chạy đầu MySQL cần thêm khoảng 20–30 giây để khởi tạo dữ liệu. Muốn xem tiến trình, chạy docker compose logs -f mysql; thấy dòng ready for connections là xong, nhấn Ctrl + C để thoát chế độ xem log (container vẫn chạy).

Các lệnh quản lý thường dùng, chạy trong thư mục mysql-docker:

Lệnh Tác dụng
docker compose stop Tắt MySQL, giữ nguyên container và dữ liệu
docker compose start Bật lại MySQL đã tắt
docker compose down Xóa container, dữ liệu vẫn giữ trong volume
docker compose up -d --build Dựng lại image sau khi sửa Dockerfile hoặc my.cnf, rồi chạy
docker compose down -v Xóa container và toàn bộ dữ liệu — chỉ dùng khi muốn làm lại từ đầu

Windows: cài MySQL trực tiếp

  1. Vào trang tải MySQL Community Server 8.4, chọn Microsoft Windows, tải bản Windows (x86, 64-bit), MSI Installer (file có dạng mysql-8.4.x-winx64.msi). Ở trang hỏi tài khoản Oracle, bấm No thanks, just start my download.
  2. Chạy file .msi, chọn kiểu cài Typical, bấm Install.
  3. Màn hình cuối giữ ô Run MySQL Configurator được tích, bấm Finish. Công cụ cấu hình MySQL Configurator tự mở.
  4. Trong MySQL Configurator, bấm Next qua các bước mặc định. Đến bước Accounts and Roles, đặt mật khẩu cho root.
  5. Ở bước Windows Service, giữ tên dịch vụ mặc định (thường là MySQL84) và ô Start the MySQL Server at System Startup. Bấm Execute rồi Finish.
Ghi lại mật khẩu root ngay. Quên mật khẩu này thì việc khôi phục khá phức tạp với người mới.

Để gõ được lệnh mysql trong PowerShell, thêm thư mục C:\Program Files\MySQL\MySQL Server 8.4\bin vào PATH: nhấn phím Windows, gõ environment, chọn Edit the system environment variables → Environment Variables… → ở khung trên chọn dòng Path → Edit → New → dán đường dẫn trên → OK. Đóng hẳn PowerShell và VS Code rồi mở lại.

Máy chủ MySQL trên Windows dùng cổng mặc định 3306. Người dùng Windows muốn chạy MySQL bằng Docker như trên macOS cũng làm được: cài Docker Desktop cho Windows, rồi dùng nguyên thư mục mysql-docker và các lệnh ở phần trên.

Kiểm tra bằng dòng lệnh mysql

Đăng nhập bằng tài khoản root. Trên macOS, chương trình mysql nằm sẵn trong container nên ta chạy nó qua lệnh docker exec:

macOS (Docker) Windows
docker exec -it mysql84 mysql -u root -p mysql -u root -p

Nhập mật khẩu root (macOS: giá trị MYSQL_ROOT_PASSWORD trong file .env; ký tự không hiện lên là bình thường). Dấu nhắc đổi thành mysql> là đăng nhập thành công. Thử một câu lệnh:

SELECT VERSION(), NOW(), @@collation_server;

-- KẾT QUẢ (ví dụ, trên macOS chạy Docker)
-- +-----------+---------------------+-----------------------+
-- | VERSION() | NOW()               | @@collation_server    |
-- +-----------+---------------------+-----------------------+
-- | 8.4.13    | 2026-10-27 14:05:12 | utf8mb4_vi_0900_ai_ci |
-- +-----------+---------------------+-----------------------+

Cột cuối là utf8mb4_vi_0900_ai_ci và giờ hiển thị đúng giờ Việt Nam chứng tỏ file my.cnf đã có hiệu lực. Mỗi câu lệnh SQL kết thúc bằng dấu chấm phẩy ;. Gõ exit để thoát.

Cơ sở dữ liệu, tài khoản riêng và bảng đầu tiên

Không nên để ứng dụng dùng tài khoản root: lỡ lộ mật khẩu là lộ toàn bộ máy chủ. Thực hành tốt là mỗi ứng dụng có một CSDL và một tài khoản riêng, chỉ được quyền trên CSDL của mình.

Trên macOS (Docker): đã được tạo sẵn

Nhờ các biến trong compose.yaml, CSDL quanly_truonghoc và tài khoản hocpython đã có sẵn. Tài khoản này được tạo dạng 'hocpython'@'%', nghĩa là cho phép kết nối từ ngoài container: với MySQL, kết nối từ máy Mac đi qua mạng nội bộ của Docker chứ không được coi là localhost. Nhờ cổng chỉ mở trên 127.0.0.1, tài khoản vẫn chỉ dùng được từ chính máy Mac.

Trên Windows: tạo bằng câu lệnh SQL

Đăng nhập bằng root (mysql -u root -p) và chạy lần lượt:

-- 1. Tạo CSDL dùng bảng mã utf8mb4 và thứ tự chữ cái tiếng Việt
CREATE DATABASE quanly_truonghoc
  CHARACTER SET utf8mb4
  COLLATE utf8mb4_vi_0900_ai_ci;

-- 2. Tạo tài khoản riêng cho loạt bài (đổi mật khẩu theo ý bạn)
CREATE USER 'hocpython'@'localhost' IDENTIFIED BY 'HocPython@2026';

-- 3. Cấp toàn quyền trên CSDL quanly_truonghoc, và chỉ CSDL này
GRANT ALL PRIVILEGES ON quanly_truonghoc.* TO 'hocpython'@'localhost';

Ý nghĩa của bảng mã và quy tắc sắp xếp

  • utf8mb4 là bảng mã: lưu được mọi ký tự Unicode, gồm đầy đủ chữ Việt có dấu.
  • utf8mb4_vi_0900_ai_ci là quy tắc so sánh và sắp xếp theo bảng chữ cái tiếng Việt (vi): A, Ă, Â, B, C, D, Đ, E, Ê… Nó không phân biệt thanh điệu sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng (ai) và không phân biệt hoa thường (ci). Vì vậy tìm "nguyên" sẽ ra cả "Nguyễn"; còn "nguyen" thì không, vì Ê là một chữ cái riêng.

Nếu dùng quy tắc mặc định utf8mb4_0900_ai_ci, MySQL coi Ă, Â là biến thể của A nên danh sách lớp sẽ sắp sai thứ tự tiếng Việt.

Quên khai báo bảng mã là lỗi phổ biến nhất của người mới: tên học sinh hiển thị thành dấu ? hoặc ký tự lạ, danh sách sắp sai thứ tự. Trên macOS, file my.cnf đã đặt sẵn bảng mã cho cả máy chủ; trên Windows, luôn khai báo CHARACTER SET và COLLATE khi tạo CSDL.

Tạo bảng học sinh đầu tiên

Đăng nhập bằng tài khoản hocpython vào thẳng CSDL quanly_truonghoc:

macOS (Docker) Windows
docker exec -it mysql84 mysql -u hocpython -p quanly_truonghoc mysql -u hocpython -p quanly_truonghoc
CREATE TABLE hoc_sinh (
    id        INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    ho_dem    VARCHAR(50)  NOT NULL,
    ten       VARCHAR(20)  NOT NULL,
    ngay_sinh DATE,
    lop       VARCHAR(10)
);

INSERT INTO hoc_sinh (ho_dem, ten, ngay_sinh, lop) VALUES
    ('Nguyễn Thị', 'Ánh',  '2019-03-12', '1A'),
    ('Trần Văn',   'Bình', '2019-07-05', '1A'),
    ('Lê Minh',    'Đức',  '2019-01-20', '1A'),
    ('Phạm Thu',   'An',   '2019-11-02', '1A');

SELECT ho_dem, ten, lop FROM hoc_sinh ORDER BY ten, ho_dem;

-- KẾT QUẢ
-- +------------+------+-----+
-- | ho_dem     | ten  | lop |
-- +------------+------+-----+
-- | Phạm Thu   | An   | 1A  |
-- | Nguyễn Thị | Ánh  | 1A  |
-- | Trần Văn   | Bình | 1A  |
-- | Lê Minh    | Đức  | 1A  |
-- +------------+------+-----+

Tên được tách thành hai cột ho_dem và ten vì danh sách lớp ở Việt Nam sắp xếp theo tên, không theo họ. Cấu trúc bảng ở đây chỉ để làm quen; bảng chính thức của ứng dụng sẽ được thiết kế kỹ ở phần CSDL của loạt bài.

Quản lý dữ liệu bằng DBeaver

Dòng lệnh mysql rất mạnh nhưng khó xem bảng dữ liệu lớn. DBeaver Community là công cụ miễn phí, chạy trên cả macOS và Windows, cho phép xem và sửa dữ liệu dạng lưới như Excel, viết và chạy SQL có gợi ý cú pháp. DBeaver chạy trên máy của bạn và kết nối vào MySQL qua cổng mạng, nên trên macOS nó kết nối vào container qua cổng 3308.

  1. Tải tại dbeaver.io/download, chọn Community Edition. Trên macOS chọn đúng bản cho chip Apple (Apple Silicon) hoặc Intel; trên Windows chọn bản Windows (installer).
  2. Mở DBeaver, chọn Database → New Database Connection, chọn biểu tượng MySQL, bấm Next.
  3. Điền thông tin kết nối theo bảng dưới, tích Save password.
  4. Sang thẻ Driver properties, tìm dòng allowPublicKeyRetrieval và đặt giá trị true. Đây là cài đặt cần cho cách xác thực mặc định của MySQL 8.4 khi kết nối trên máy cá nhân.
  5. Bấm Test Connection. Lần đầu DBeaver hỏi tải trình điều khiển (driver) MySQL — bấm Download. Báo Connected là thành công, bấm Finish.
Trường macOS (Docker) Windows
Server Host 127.0.0.1 localhost
Port 3308 3306
Database quanly_truonghoc
Username hocpython
Password MYSQL_PASSWORD trong file .env Mật khẩu đã đặt khi tạo tài khoản

Trên macOS nên ghi 127.0.0.1 thay vì localhost: một số chương trình hiểu localhost là kết nối qua file socket nội bộ thay vì qua cổng mạng, và sẽ không tìm thấy MySQL đang chạy trong container.

Trong khung Database Navigator bên trái, mở quanly_truonghoc → Tables → hoc_sinh, chọn thẻ Data để xem bốn học sinh vừa thêm. Để chạy SQL, bấm chuột phải vào kết nối → SQL Editor → Open SQL script, gõ câu lệnh và nhấn Cmd/Ctrl + Enter.

Đưa code lên GitHub

Git lưu lịch sử thay đổi trên máy bạn; GitHub là dịch vụ lưu các kho Git đó trên mạng. Đưa code lên GitHub giúp bạn không mất bài khi hỏng máy, làm việc trên nhiều máy và chia sẻ code với người khác.

Gom các bài vào một kho chung

Ở bài 1, kho Git được tạo trong thư mục bai-01. Từ bài này, cả loạt bài dùng một kho chung ở thư mục cha hoc-python, mỗi bài là một thư mục con. Trước hết xóa kho cũ trong bai-01 (chỉ mất một lần commit của bài 1, code vẫn giữ nguyên). Mở terminal tại thư mục hoc-python và chạy:

macOS Windows (PowerShell)
rm -rf bai-01/.git Remove-Item -Recurse -Force bai-01\.git

Trong VS Code chọn File → Open Folder… (Mac: File → Open…), mở thư mục hoc-python. Tạo thư mục con bai-02, trong đó tạo file khoi-tao.sql và dán các câu lệnh tạo bảng, thêm dữ liệu của bài này vào — đây là cách lưu lại cấu trúc CSDL để dựng lại được bất cứ lúc nào.

Tạo file .gitignore ngay trong thư mục hoc-python với nội dung:

# Môi trường ảo của mọi bài
.venv/

# File chứa mật khẩu, khóa bí mật — không bao giờ đưa lên GitHub
.env

# File rác của hệ điều hành
.DS_Store
Thumbs.db

Dòng .env khiến Git bỏ qua file mật khẩu trong mysql-docker, còn Dockerfile, my.cnf, compose.yaml và .env.example vẫn được lưu. Trên máy mới, chỉ cần chép .env.example thành .env, điền mật khẩu và chạy docker compose up -d --build là có lại đúng máy chủ MySQL như cũ.

Không bao giờ đưa mật khẩu lên GitHub, kể cả kho riêng tư. Trước khi commit, nhìn khung Source Control: nếu thấy file .env trong danh sách thay đổi nghĩa là .gitignore chưa đúng — sửa lại trước khi commit.

Tạo tài khoản và xuất bản kho

  1. Tạo tài khoản miễn phí tại github.com, nên dùng đúng email đã khai báo với lệnh git config ở bài 1.
  2. Trong VS Code mở khung Source Control (Ctrl + Shift + G), bấm Initialize Repository.
  3. Gõ thông điệp Bài 1 và bài 2: Python, MySQL, bấm Commit, chọn Yes nếu được hỏi.
  4. Bấm Publish Branch. VS Code hỏi đăng nhập GitHub — bấm Allow, trình duyệt mở ra, đăng nhập và bấm Authorize Visual Studio Code, rồi quay lại VS Code.
  5. Chọn Publish to GitHub private repository (kho riêng tư, chỉ bạn xem được) hoặc public nếu muốn chia sẻ. Giữ tên kho hoc-python.

Mở trang https://github.com//hoc-python để thấy code của bạn đã nằm trên GitHub. Từ nay sau mỗi lần commit, bấm Sync Changes trong khung Source Control để đẩy thay đổi mới lên.

Lỗi thường gặp và cách sửa

Hiện tượng Nguyên nhân Cách sửa
macOS: Cannot connect to the Docker daemon Docker Desktop chưa mở Mở Docker Desktop, chờ biểu tượng cá voi ngừng nhấp nháy rồi chạy lại lệnh
macOS: Bind for 127.0.0.1:3308 failed: port is already allocated Cổng 3308 đã có chương trình khác dùng Đổi 3308 trong compose.yaml sang cổng khác (ví dụ 3309), chạy lại docker compose up -d, nhớ sửa cổng trong DBeaver
macOS: container dừng ngay sau khi chạy, log báo thiếu MYSQL_ROOT_PASSWORD File .env sai tên, sai chỗ hoặc thiếu dòng Kiểm tra .env nằm cùng thư mục với compose.yaml, tên file có dấu chấm ở đầu
macOS: sửa mật khẩu trong .env hoặc sửa bảng mã trong my.cnf mà CSDL không đổi theo Tài khoản và CSDL chỉ được tạo ở lần chạy đầu tiên, khi volume dữ liệu còn trống Đổi trực tiếp bằng SQL, hoặc làm lại từ đầu bằng docker compose down -v rồi docker compose up -d --build (mất hết dữ liệu)
Can't connect to MySQL server Máy chủ MySQL chưa chạy macOS: docker compose start trong thư mục mysql-docker. Windows: nhấn Windows + R, gõ services.msc, tìm MySQL84 → Start
Access denied for user Sai mật khẩu hoặc sai tên tài khoản Gõ lại cẩn thận, kiểm tra bộ gõ tiếng Việt đang tắt khi nhập mật khẩu; trên macOS đối chiếu với file .env
Windows: 'mysql' is not recognized Chưa thêm thư mục bin của MySQL vào PATH Làm lại bước thêm PATH, rồi đóng hẳn PowerShell và VS Code, mở lại
DBeaver báo Public Key Retrieval is not allowed Chưa bật thuộc tính xác thực cho kết nối Sửa kết nối → thẻ Driver properties → allowPublicKeyRetrieval = true
Windows: cài xong không khởi động được, báo cổng 3306 đang bận Máy đã có MySQL khác chạy sẵn, thường từ XAMPP, WampServer, Laragon Tắt MySQL của XAMPP/WampServer/Laragon, hoặc gỡ chúng nếu không dùng
Tên tiếng Việt hiển thị thành ? hoặc ký tự lạ CSDL hoặc bảng không dùng utf8mb4 Xóa và tạo lại CSDL với CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_vi_0900_ai_ci
VS Code không hiện nút Publish Branch Chưa có commit nào Commit ít nhất một lần trước khi xuất bản

Bài tập tự luyện

  1. Thêm vào bảng hoc_sinh năm học sinh nữa của lớp 1B, có tên bắt đầu bằng các chữ Ă, Â, Đ, Ê, Ô. Kiểm tra lệnh ORDER BY ten sắp các tên theo đúng thứ tự A, Ă, Â, B… của bảng chữ cái tiếng Việt.
  2. Viết câu lệnh đếm số học sinh của từng lớp: SELECT lop, COUNT(*) FROM hoc_sinh GROUP BY lop;
  3. Trong DBeaver, sửa ngày sinh của một học sinh trực tiếp trên thẻ Data, bấm Save, rồi kiểm tra lại bằng lệnh SELECT trong terminal.
  4. macOS: chạy docker compose down rồi docker compose up -d, đăng nhập lại và kiểm tra bốn học sinh vẫn còn — đó là tác dụng của volume mysql84-data.
  5. Tạo bảng giao_vien gồm mã giáo viên, họ đệm, tên, môn dạy; thêm ba giáo viên. Lưu câu lệnh vào khoi-tao.sql, commit và bấm Sync Changes.

Đến đây phần chuẩn bị đã xong: máy của bạn có đủ Python, VS Code, Git, MySQL, DBeaver và một kho code trên GitHub. Từ bài tiếp theo, chúng ta bắt đầu học Python bài bản với biến, kiểu dữ liệu và nhập xuất — mọi ví dụ vẫn xoay quanh học sinh, lớp và điểm số.